Daniel SZYSZ
Tymczasowe kontrole osób przekraczających granicę Polski z Niemcami i Litwą zostały przedłużone do 30 marca 2027 roku. Dla mieszkańców Świnoujścia to szczególnie ważna informacja. Granica z Niemcami jest tutaj częścią codziennego życia – mieszkańcy jeżdżą do pracy, na zakupy, rowerem, samochodem i spacerują transgraniczną promenadą. Kiedy kontrole wprowadzono po raz pierwszy i czego trzeba się spodziewać? Odpowiadamy na najważniejsze pytania.
Kiedy Polska po raz pierwszy przywróciła kontrole na granicy z Niemcami?
Tymczasowe kontrole na granicach Polski z Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Litewską zostały przywrócone 7 lipca 2025 roku.
Pierwsze rozporządzenie przewidywało ich obowiązywanie od 7 lipca do 5 sierpnia 2025 roku. Później okres kontroli był jednak kolejnymi decyzjami przedłużany.
Obecnie zdecydowano, że kontrole będą obowiązywały aż do 30 marca 2027 roku.
Dlaczego wprowadzono kontrole?
MSWiA wskazywało od początku, że głównym powodem jest przeciwdziałanie nielegalnej migracji, przemytowi ludzi oraz zwiększenie kontroli nad przepływem osób przez granicę.
Rząd łączył decyzję również z presją migracyjną na wschodniej granicy Unii Europejskiej i przemieszczaniem się migrantów przez Litwę oraz Polskę w kierunku Europy Zachodniej.
Czy oznacza to powrót klasycznych przejść granicznych?
Nie.
Polska nadal pozostaje częścią strefy Schengen. Przywrócenie kontroli ma charakter tymczasowy.
Nie oznacza to więc powrotu do sytuacji sprzed wejścia Polski do Schengen, gdy praktycznie każdy samochód zatrzymywał się przy budce granicznej i przechodził regularną odprawę.
Kontrole są prowadzone selektywnie i wyrywkowo. Straż Graniczna wybiera osoby lub pojazdy, które zostaną sprawdzone.
Czy w Świnoujściu także można zostać zatrzymanym do kontroli?
Tak.
Świnoujście ze względu na bezpośrednie położenie przy granicy polsko-niemieckiej jest jednym z miast, gdzie mieszkańcy mogą odczuwać skutki tych przepisów wyjątkowo często.
Granica jest tutaj przekraczana przez mieszkańców praktycznie każdego dnia: samochodem, rowerem, pieszo czy komunikacją publiczną.
Oznacza to, że osoba wracająca z niemieckiej części wyspy Uznam do Świnoujścia może zostać skierowana do kontroli.
Czy kontrole dotyczą również osób jadących tylko na zakupy do Niemiec?
Tak.
Nie ma znaczenia, czy ktoś był w Niemczech kilka godzin, pojechał do sklepu, restauracji, pracy czy odwiedzić rodzinę.
Po przekroczeniu granicy i wjeździe do Polski taka osoba może zostać poddana kontroli.
Czy mieszkaniec Świnoujścia musi mieć przy sobie dokument?
Tak.
Przekraczając granicę, należy posiadać dokument uprawniający do przekraczania granicy, czyli przede wszystkim ważny dowód osobisty lub paszport.
To szczególnie ważne w Świnoujściu, gdzie przez wiele lat przejazd do Ahlbecku czy Heringsdorfu stał się dla mieszkańców czymś niemal tak naturalnym jak przejazd do innej części miasta.
Po wprowadzeniu kontroli trzeba pamiętać, że nadal przekraczamy granicę państwową.
Czy wystarczy mDowód w telefonie?
Nie należy traktować mDowodu w aplikacji mObywatel jako dokumentu wystarczającego do przekroczenia granicy.
Podróżując do Niemiec, najlepiej mieć przy sobie fizyczny dowód osobisty albo paszport.
Czy kontrolowany jest każdy samochód?
Nie.
MSWiA podkreśla, że kontrole są selektywne i prowadzone na podstawie oceny służb.
Dlatego większość kierowców może przejechać granicę bez zatrzymywania, ale w każdej chwili należy liczyć się z możliwością skierowania do kontroli.
Czy mogą pojawić się korki?
Tak, choć nie oznacza to automatycznie stałych zatorów.
Przy większym natężeniu ruchu nawet wyrywkowe kontrole mogą powodować spowolnienie ruchu.
Po pierwszym wprowadzeniu kontroli w lipcu 2025 roku na niektórych głównych przejściach w Polsce dochodziło do powstawania dużych zatorów. GDDKiA musiała później modyfikować organizację ruchu.
W Świnoujściu szczególnie w sezonie turystycznym problem może być bardziej odczuwalny ze względu na bardzo duży ruch transgraniczny.
Co z mieszkańcami pracującymi w Niemczech?
Mieszkańcy Świnoujścia oraz okolic pracujący po niemieckiej stronie granicy mogą normalnie przekraczać granicę.
Muszą jednak brać pod uwagę możliwość kontroli.
Już przy wprowadzaniu nowych zasad w 2025 roku MSWiA zapewniało, że kontrole mają być organizowane tak, aby w możliwie najmniejszym stopniu utrudniać życie osobom regularnie przekraczającym granicę.
Czy można nadal jechać rowerem z Ahlbecku do Świnoujścia?
Tak.
Przywrócenie kontroli nie oznacza zamknięcia granicy.
Można nadal przemieszczać się pomiędzy Świnoujściem a niemieckimi miejscowościami na wyspie Uznam.
Trzeba jednak posiadać dokument i liczyć się z możliwością sprawdzenia przez funkcjonariuszy.
Czy piesi także mogą być kontrolowani?
Tak.
Kontrola graniczna nie dotyczy wyłącznie kierowców.
Do sprawdzenia może zostać wytypowany także pieszy albo rowerzysta przekraczający granicę.
Czy granica z Niemcami została zamknięta?
Nie.
To jedna z najważniejszych informacji.
Granica pozostaje otwarta.
Nie ma zakazu podróżowania do Niemiec. Nie ma także obowiązku uzyskiwania dodatkowych zezwoleń przez obywateli Polski.
Przywrócona została jedynie możliwość prowadzenia kontroli osób przekraczających granicę.
Co kontrole oznaczają dla Świnoujścia?
W przypadku Świnoujścia konsekwencje są bardziej odczuwalne niż w wielu innych polskich miastach.
Granica nie jest tutaj odległym punktem na mapie. Jest częścią codzienności mieszkańców.
Tysiące osób jeżdżą pomiędzy polską i niemiecką częścią wyspy Uznam. Granicę przekraczają pracownicy, turyści, rowerzyści i osoby jadące na codzienne zakupy.
Dlatego przedłużenie kontroli aż do 30 marca 2027 roku oznacza, że przez kolejne miesiące mieszkańcy muszą pamiętać o dokumentach i możliwości zatrzymania przez Straż Graniczną.
Najważniejsze informacje w skrócie
Kiedy kontrole wprowadzono?
7 lipca 2025 roku.
Do kiedy zostały przedłużone?
Do 30 marca 2027 roku.
Czy granica jest zamknięta?
Nie.
Czy każdy jest kontrolowany?
Nie. Kontrole są selektywne i wyrywkowe.
Czy trzeba mieć dokument?
Tak. Najbezpieczniej mieć fizyczny dowód osobisty albo paszport.
Czy można nadal jechać do Ahlbecku lub Heringsdorfu?
Tak.
Czy mogą być kontrolowani piesi i rowerzyści?
Tak.
Czy należy liczyć się z opóźnieniami?
Tak, szczególnie przy większym natężeniu ruchu.
Pytanie do mieszkańców
Czy po ponad roku od przywrócenia kontroli na granicy polsko-niemieckiej mieszkańcy Świnoujścia odczuwają ich obecność w codziennym życiu? Czy kontrole powodują realne utrudnienia, czy stały się już praktycznie niezauważalnym elementem przekraczania granicy?
- Świnoujście: Gróbarczyk kreśli czarny scenariusz. Co naprawdę dzieje się z Przylądkiem Pomerania?
- Świnoujście. 10 tysięcy na komputer do filmów. Urząd miasta czy studio PR prezydent Agatowskiej?
- Ku Morzu: Agatowska przed wyborami i po wyborach. Czy z politycznej walki zostały tylko apele?
- Czego nie widzą Kucierski i Agatowska? Konflikt interesów, który dla mieszkańców jest coraz bardziej widoczny